by Makiro Nata

Các vấn đề xoay quanh gạo lứt, loại thực phẩm dinh dưỡng, có lợi cho sức khỏe con người luôn được mọi người quan tâm và tìm hiểu. Trong đó, có một số câu hỏi là thắc mắc chung của khá nhiều người về loại thực phẩm này, chính là: Gạo lứt là gì? Gạo lứt có không dụng gì? Gạo lứt có phải là gạo nếp cẩm hay không?… Trong bài viết lần này, hãy cùng chuyên trang kiến thức về ẩm thực tìm hiểu và làm sáng tỏ những vấn đề này nhé!

Từ lâu, gạo lứt được biết đến như một loại thực phẩm bổ dưỡng, có lợi cho sức khỏe con người. Loại thực phẩm này có nhiều cách gọi. Người Nam bộ gọi đây là gạo lức, người Bắc Trung bộ gọi đây là gạo lật hay gạo rằn. Gạo lứt được chế biến thành nhiều cách khác nhau như: Nấu thành cơm, được xay ra để làm bánh, làm bún, phở, cơm gạo lứt cuộn rong biển, gạo lứt sấy… Gạo lứt được chia làm 2 loại là gạo lức đỏ và gạo lứt đen. Trong ẩm thực hiện được chia làm các loại là gạo lứt tẻ và gạo lứt nếp. Vậy gạo lứt có phải là gạo nếp cẩm hay không? Cùng Nghề Bếp Á Âu (NBAAu) tìm hiểu chi tiết dưới đây nhé.

Gạo lứt là gì? Gạo lứt có phải gạo nếp cẩm hay không?

Gạo lứt là loại gạo được chỉ xay bỏ lớp vỏ trấu và giữ nguyên lớp vỏ cám, chứa rất nhiều chất dinh dưỡng vì trong lớp vỏ cám rất giàu sinh tố và nguyên tố vi lượng. Nếu gia tăng mức độ xay xát, gạo lứt sẽ trở thành gạo trắng.

Gạo lứt là gì

Gạo lứt là món ăn hoàn toàn bổ dưỡng và tốt cho sức khỏe

Về hình thức, tuy gạo lứt và gạo nếp cẩm có sự tương đồng và cũng có nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng thực chất chúng là 2 loại hoàn toàn khác nhau. Thành phần của gạo lứt gồm chất tinh bột, chất đạm, chất béo, chất xơ; đồng thời gạo lứt rất giàu vitamin như B1, B2, B3, B6 và các nguyên tố vi lượng như Magie, canxi, sắt, selen… Với gạo nếp cẩm, chúng chứa hàm lượng protein cao hơn 6,8% so với loại nếp thông thường và chất béo cao hơn 20% cùng 8 loại axit amin và các nguyên tố vi lượng cần thiết cho cơ thể. Gạo nếp cẩm được dùng để chế biến các món ăn hằng ngày như xôi, chè, bánh…

Phân loại

Hiện nay trên thị trường, bạn có thể thấy nhiều loại gạo lứt khác nhau, chúng được chia thành 4 loại: gạo lứt tẻ, gạo lứt nếp, gạo lứt đỏ và gạo lứt đen.

– Gạo lứt nếp: gồm có gạo nếp than, gạo nếp ngỗng, nếp Thái Bình, nếp hương và đặc biệt là gạo nguyên cám của giống Nếp cái hoa vàng.

– Gạo lứt tẻ: là các loại gạo lứt của gạo trắng thông thường, nói dễ hiểu hơn là lúa của gạo trắng được xay bỏ lớp vỏ trấu.

– Gạo lứt đen: là loại gạo chứa hàm lượng đường thấp nhưng lại rất nhiều chất xơ và hợp chất thực vật rất tốt cho sức khoẻ.

– Gạo lứt đỏ: là loại gạo được vun trồng sạch (không sử dụng thuốc trừ sâu). Sau quá trình xay xát, gạo sẽ được cho vào túi ép chân không. Đây là loại gạo rất tốt và phù hợp dành cho những người ăn chay, ăn kiêng mà vẫn đảm bảo đầy đủ chất dinh dưỡng.

Công dụng

Theo các chuyên gia nghiên cứu, cả Đông Y lẫn Tây Y đều đánh giá cao công dụng của gạo lứt đối với cơ thể con người. Gạo lứt được xem như một loại thần dược có thể phòng chống và điều trị các loại bệnh khác nhau, giúp cho cơ thể luôn khỏe mạnh.

  • Lớp cùi của gạo lứt có chứa hơn 120 chất kháng oxy hóa, có thể bảo vệ các tế bào của cơ thể khỏi bị xâm hại.
  • Gạo lứt điều chỉnh được hàm lượng glucose trong máu ở những người bị bệnh đái tháo đường
  • Giảm cholesterol và phòng ngừa các bệnh tim mạch
  • Tăng cường hệ miễn dịch của cơ thể
  • Giảm nguy cơ của một số bệnh ung thư
  • Cải thiện bộ máy tiêu hóa, giúp việc đồng hóa thức ăn tốt và tránh được các hiện tượng tiêu chảy, táo bón…
  • Hỗ trợ giảm cân
  • Giải độc cho cơ thể
  • Cải thiện chức năng của gan
  • Giảm sỏi thận, giúp hệ xương chắc khỏe, làm giảm nguy cơ bệnh loãng xương
  • Làm đẹp da, chống lão hóa da

Gạo lứt bán ở đâu? Giá bao nhiêu?

Loại gạo này được bán khá phổ biến, bạn có thể tìm mua ở những siêu thị, đại lý. Đặc biệt trong các cửa hàng thực dưỡng hoặc nếu bạn đang ở Tp Hồ Chí Minh thì bạn có thể tham khảo tại siêu thị DVPmarket hay những cửa hàng chuyên bán dụng cụ và nguyên liệu làm bánh, nấu ăn, pha chế khác nhé. Thời gian trung bình để trồng loại gạo này lên đến 5 tháng, do vậy mà giá thành sẽ cao hơn những loại gạo thông thường, giá gạo lứt có mức giá từ 26.000 – 50.000 đồng/1kg tùy loại.

Lưu ý: Để chọn được loại gạo lứt ngon nên lựa chọn gạo theo mùa, và tốt nhất nên chọn mua loại gạo lứt gần nơi mình sinh sống. Khi chọn nên chọn loại hạt gạo chắc, nhỏ, tròn mình và loại hạt gạo dài để có nhiều chất bổ sung cho cơ thể hơn, chọn loại gạo còn phần mầm và cám gạo để có thành phần dinh dưỡng cao nhất.

Cách bảo quản

Trong quá trình đóng gói gạo lứt người ta thường sử dụng túi yếm khí và hút chân không cho các túi gạo để quá trình vận chuyển gạo sẽ được bảo quản tốt nhất. Do vậy mà khi bỏ gạo ra khỏi túi thì chỉ trong vòng một tháng gạo sẽ không được chất lượng ban đầu. Nếu bảo quản gạo bằng túi và hút chân không có thể bảo quản gạo từ 6 tháng đến 1 năm không kể điều kiện thời tiết.

Thông thường gạo lứt sẽ để bảo quản được trong khoảng 4 – 5 tháng, nếu để quá lâu lớp cám và chất dầu trong gạo sẽ có mùi làm cho gạo bị hư. Khi mua gạo lứt nên chú ý kiểm tra ngày sản xuất gạo và mua đủ dùng. Bảo quản gạo ở nơi khô thoáng có nhiệt độ bình thường, mát.

Lời khuyên khác

– Gạo lứt rất dễ bị mốc nên khi mua hãy chọn gói nhỏ, vừa đủ dùng.

– Sau khi mở ra nên bảo quản gạo lứt trong lọ thuỷ tinh sạch, đậy nắp thật chặt và để nơi khô thoáng.

– Nên mua gạo lứt đã được xay xát, đóng gói đúng quy trình.

Gạo lứt có tốt hơn gạo trắng không?

Theo nghiên cứu thì gạo lứt nhiều chất dinh dưỡng hơn gạo trắng là do phần nguyên cám được giữ lại ở gạo. Gạo trắng thông thường trải qua quá trình thực hiện xay – giã đã làm mất đi một lượng dinh dưỡng bao gồm: 77% vitamin B3, 80% vitamin B1, 90% vitamin B6. Không những vậy quá trình này còn làm mất đi một lượng mangan, các chất xơ cũng bị mất đi trong quá trình này.

Có thể hiểu đơn giản rằng một lon gạo trắng khi nấu thành cơm chỉ có 19mg magie, trong khi một lon gạo lứt nấu sẽ thu được 84 mg magie. Không những vậy gạo lứt còn chứa chất dầu có tác dụng điều hòa huyết áp, làm giảm đi lượng cholesterol xấu và ngắn ngừa những bệnh qua tim mạch.

Các món ăn dễ làm từ gạo lứt

công dụng của gạo lứt

Bên cạnh cháo và bánh cuốn gạo lứt, cơm gạo lứt muối mè là món ăn phổ biến và được ưa thích

Cháo gạo lứt

Đây là món ăn rất tốt dành cho những người gầy, suy dinh dưỡng bên cạnh đó món ăn này còn giúp người dùng có làn da đẹp và mịn màng. Nguyên liệu của món ăn gồm có: Gạo lứt, đậu đỏ, hạt sen, cà rốt, khoai tây. Gạo lứt bạn đem vo sạch. Sau đó, cho gạo lứt, đậu đỏ, hạt sen vào hầm cùng với nhau đến khi chín nhừ. Tiếp theo, cho thêm khoai tây, cà rốt vào hầm đến khi chín. Cuối cùng, nêm nếm gia vị cho vừa ăn và rắc lên một ít hành, rau thơm là món ăn đã hoàn thành.

Bánh cuốn gạo lứt

Đây là món ăn giúp bạn thay đổi khẩu vị, tránh tình trạng chán ngán. Bánh cuốn gạo lứt ngon, ngọt, rất béo ngậy, dễ ăn và dễ thực hiện. Nguyên liệu cần có: Gạo lứt, bột đao, muối. Gạo lứt ngâm đãi cho sạch, sau đó xay với nước vôi trong, phải xay gạo cho thật mịn. Cho thêm ít muối và bột đao vào. Tiếp theo, đun chảo cho nóng, dùng cọ phết đều dầu ăn lên chảo chống dính, sau đó tráng bánh trên chảo, lưu ý bạn nên tráng bánh dày hơn bánh cuốn thường để dễ cuốn bánh hơn. Về phần nhân, bạn có thể sử dụng các loại nguyên liệu mình yêu thích để chế biến nhân bánh. Bạn cũng có thể tham khảo thêm một số khóa học nấu ăn ngắn hạn để biết thêm các công thức nấu ăn ngon để chiêu đãi gia đình nữa nhé.

Ăn gạo lứt như thế nào để giảm cân?

Vì hàm lượng chất xơ cao,  loại nguyên liệu này cũng chứa các chất dinh dưỡng khác như vitamin B, mangan, selen và sắt, cho nên nhiều chị em đã ưa chuộng việc giảm cân bằng gạo này cùng với muối mè để giảm cân. Tuy nhiên, ăn như thế nào là hợp lý, bạn cần có chế độ và nghiêm túc thực hiện như sau:

Bữa sáng

– 1 ly sữa ngũ cốc 250ml gồm: bột gạo lứt, mè đen, bột hạt sen đã giã nhuyễn trộn cùng sữa tươi không đường hoặc có đường tùy vào sở thích của bạn.

– 1 chén cơm gạo lứt muối mè và 1 chút rau củ luộc.

Bữa trưa

– 1 – 2 chén cơm gạo lứt muối mè

– Rau củ luộc, xào hoặc nấu canh. Nhưng bạn lưu ý là giảm cân thì cần nấu nhạt, không nên cho gia vị quá đậm nhé.

– Nếu trong quá trình tập thể thao, bạn hãy ăn thêm 1 – 2 quả trứng gà luộc là tốt nhất.

Bữa tối

– 1 chén cơm gạo lứt muối mè, ăn cùng canh cà rốt hoặc bí đỏ đều phát huy tác dụng.

Lưu ý: Mặc dù gạo lứt muối mè là món ăn giảm cân nhanh chóng, được xem là an toàn cho sức khỏe, tuy nhiên tùy theo thể trạng, nhu cầu và sức khỏe của mỗi người mà sẽ có những thực đơn gạo lứt khác nhau. Đặc biệt, nếu bạn đang mắc các chứng bệnh về tim mạch hoặc thận, nhưng vẫn muốn giảm cân, bạn cần tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa trước khi áp dụng phương pháp ăn kiêng bằng gạo lứt kết hợp với muối mè nhé.

Những lưu ý khi sử dụng gạo lứt

– Gạo lứt theo cơ bản rất cứng và phải ngâm trước khi nấu để gạo mềm hơn, thời gian nấu chín gạo lứt sẽ lâu hơn gạo trắng thông thường. Do vậy mà khi ăn chúng ta cần phải nhai từ từ, không nên ăn quá nhanh để hệ tiêu hóa được  hoạt động tốt hơn.

– Chỉ nên sử dụng gạo lứt 2 – 3 lần/tuần để cơ thể hấp thụ được chất dinh dưỡng và phát huy tối đa công dụng của chúng.

– Khi ăn gạo lứt nên nhai thật kỹ cho đến khi gạo lứt ra nước thì mới nuốt, nếu không nhai kỹ có thể gây ra chứng khó tiêu.

– Những trẻ em, người cao tuổi có thể trạng yếu, gầy gò, phụ nữ đang mang thai và cho con bú nên bồi bổ sức khỏe bằng những thực phẩm có đầy đủ chất dinh dưỡng. Không nên sử dụng quá nhiều gạo lứt và sử dụng thường xuyên thay cho những thực phẩm khác.

Từ những thông tin trên, hi vọng đã đem đến cho các bạn đã những kiến thức thật bổ ích. Còn chần chừ gì mà không thử ngay các món ăn với loại gạo lứt dinh dưỡng này. Chúc các bạn có những món ăn ngon miệng từ gạo lứt! Tham khảo thêm: Dầu bắp là gì? Công dụng của dầu bắp

Tác giả: Makiro Nata

Từ nhỏ, tôi thường vào phụ mỗi khi Mẹ nấu ăn. Tôi thích những món ăn mà Mẹ tôi nấu, vì trong đó có tuổi thơ, có tình yêu thương mà Mẹ dành cho tôi. Lớn lên tôi mang cái tâm để đi theo Nghề Bếp.